LẮNG NGHE CƠ THỂ

Lắng nghe cơ thể có thể được so sánh với phần Những câu hỏi thường gặp trong cuốn sách Hướng dẫn Vận hành Cơ thể người (giả tưởng đấy!). Chỉ có điều nó vui vẻ hơn, hấp dẫn hơn, và cũng mỉa mai hơn.

Cuốn sách là tập hợp của một loạt các câu hỏi về cơ thể con người mà một người có thể nghĩ ra hoặc thậm chí còn không ngờ đến. Tác giả sẽ dẫn dắt người đọc đến với hàng loạt các kiến thức tưởng chừng như quá quen thuộc, nhưng thực ra lại chưa từng được hiểu rõ.

Từ má lúm đồng tiền, cho đến chuyện ngứa ngáy, cho đến lý do tại sao chúng ta chảy dãi khi chợp mắt, còn đi ngủ thì không. Xen vào đó, tác giả cũng vạch trần những kiến thức y khoa sai lệch, những “sự thật” y khoa xuất phát từ những mánh lới kinh doanh. Cuốn sách hết sức thú vị, nhưng không tầm phào mà đầy ý nghĩa.

Tác giả James Hamblin có xuất phát điểm là một bác sĩ y học dự phòng, thạc sĩ y tế công cộng và giảng viên tại Trường Y tế Công cộng thuộc Đại học Yale, nhưng sau đó anh lại lựa chọn trở thành một nhà báo tại tờ The Atlantic, một công việc mà anh mô tả là có thể tác động đến gốc rễ của bệnh tật hơn là triệu chứng.

Tạp chí Times đề cập đến anh trong danh sách 140 người nên được theo dõi trên Twitter, tổ chức truyền thông Greatist vinh danh anh là một trong số những người có tầm ảnh hưởng nhất đến truyền thông sức khỏe, BuzzFeed gọi anh là “vị bác sĩ thú vị nhất trên thế giới”. Giờ đây, bằng thứ ngôn ngữ hài hước, thông minh, Hamblin khám phá những câu chuyện đằng sau các câu hỏi về sức khỏe dường như không bao giờ biến mất – và thường có xu hướng bị mô tả sai hay đơn giản hóa quá mức bởi marketing và phương tiện truyền thông.

Khi xem xét những câu hỏi này, Hamblin đã dẫn chứng từ quá trình đào tạo y khoa của mình, cũng như hàng trăm cuộc phỏng vấn với những nhà khoa học và các bác sĩ nổi tiếng.

Anh đã chuyển ngôn ngữ sách giáo khoa (thường nhàm chán) về giải phẫu và sinh lý người thành những câu trả lời thú vị, dễ hiểu, được đặt trong hoàn cảnh xã hội. Chúng mang lại sự rõ ràng, kiểm tra sự chắc chắn trong hiểu biết của chúng ta, giúp độc giả bớt phần lo lắng về những điều thực sự không quan trọng.

Lắng nghe cơ thể là cuốn sách dễ hiểu, vừa mang đầy kiến thức, vừa giải trí, và xen vào đó là đôi chút khác thường khiến bạn khoan khoái.

***

HOANG MANG – CHỈ DẪN CỦA BÁC SỸ ĐỂ HIỂU RÕ ĐÚNG SAI

Ngày nay có quá nhiều thông tin, với nội dung chưa kiểm chứng được tung ra mỗi ngày: những bài báo với tiêu đề bảo chúng ta phải làm điều này và không làm điều kia, tất cả để sống lâu hơn, khỏe hơn, thon gọn và tươi trẻ.

Với Nhiễu, bác sĩ Nina Shapiro sẽ chỉ ra cách giúp mọi người phân biệt được giữa những sự lừa đảo và những thông tin chân thực dựa trên bằng chứng. Với hơn 20 năm kinh nghiệm lâm sàng và nghiên cứu tại Harvard và UCLA, bà đã giúp đỡ vô số người bệnh đưa ra những quyết định quan trọng mỗi ngày. Và bà mang chính những bài học đó, cùng với các dẫn chứng khoa học và những câu chuyện rất thật để nói về định nghĩa hiện đại về “cuộc sống lành mạnh”.

Bạn sẽ phải ngạc nhiên với những xu hướng thay đổi trong định nghĩa về “lành mạnh”. Vào thập niên 70 của thế kỷ trước, người ta đột nhiên chuyển cách gọi mỳ Ý từ spaghetti sang pasta. Bằng cách nào đó điều này mang đến cảm giác có lợi cho sức khỏe hơn, nên chúng ta ăn mỳ Ý nhiều hơn. Khi mà bánh bông lan làm từ ngũ cốc nguyên cám (với nguyên 500 ca-lo) trở thành thực phẩm có lợi cho sức khỏe cùng với hỗn hợp ngũ cốc granola, một số người liền ăn món này nhiều hơn. Sau đó là cơn sốt ăn kiêng ít chất béo, ít đường, không đường, không thêm đường, không chất béo, ít ca-lo. Nước uống giờ đây cũng được thêm đủ thứ nhãn dán như hữu cơ, tự nhiên, không đường, giàu dinh dưỡng, không chứa sinh vật biến đổi gen (dù bạn nên biết rằng một chút biến đổi gen có thể sẽ có lợi cho bạn, và bạn sẽ sớm phát hiện ra điều đó).

Ngoài thực phẩm, quan niệm về sức khỏe tiếp tục thay đổi theo những chiều hướng thú vị. Vì lý do nào đó, ai cũng muốn sống tới năm 150 tuổi. Một ngày nào đó, một vài người có lẽ sẽ làm được điều này. Thử nghiệm và điều chỉnh bộ mã di truyền có thể giúp chúng ta sống lâu hơn, đánh giá nguy cơ mắc bệnh và phòng ngừa bệnh lâu dài. Rất nhiều người luôn cố gắng làm mọi thứ đúng cách: Liệu có nên uống một viên aspirin mỗi ngày không? Bắt đầu từ bao giờ? Nên sử dụng liệu pháp nội tiết thay thế hay không? Có nên sử dụng statin để phòng ngừa trụy tim hay không? Có nên dùng chế phẩm bổ sung vitamin hay không và nếu có thì loại nào? B12 cung cấp năng lượng cho bạn. Nó cũng khiến bạn mọc mụn. Vitamin E phòng chống ung thư nhưng cũng có thể gây ung thư. Tập thể dục tốt nhưng loại hình nào là tốt nhất? Và tập bao nhiêu là quá nhiều, khi giá phải trả là những chấn thương khớp, những cơn đau mạn tính và thậm chí là những vấn đề về thận và tim mạch?

Mục đích của cuốn sách này là cung cấp cho độc giả sự thật về những lời khuyên sức khỏe thường gặp và đưa ra hướng dẫn cẩn thận, đáng tin cậy về việc trở thành người sử dụng dịch vụ sức khỏe và người bệnh thông minh. Nội dung cuốn sách đề cập đến nhiều vấn đề, bắt đầu với những thuyết âm mưu ở khắp nơi trong cộng đồng y tế và những khái niệm quan trọng cần hiểu như kiểm soát rủi ro, quan hệ nhân quả với tương quan, và thế nào là nghiên cứu được thiết kế tốt và có thể tái áp dụng. Sau đó, tác giả sẽ chuyển sang trả lời những câu hỏi làm tâm trí mọi người ngày nay nhức nhối như: Có hay không một chế độ ăn tốt nhất được khoa học kiểm chứng? Gluten có tệ đến mức vậy hay không? Việc thải độc có độc hại không? Đường có nuôi dưỡng các tế bào ung thư không? Khi nào thì hữu cơ trở thành “thái quá”?

Cuốn sách sẽ giới thiệu cho người đọc về liệu pháp bổ sung, để thấy rằng khi nào thì nó hiệu quả và cách thức ra sao. Tác giả cũng nói về các rủi ro của vắc xin, chế phẩm bổ sung cho vi lượng đồng căn và liệu các phương phép xét nghiệm như chụp nhũ ảnh, soi ruột kết và sàng lọc DNA có được đồn thổi quá mức hay không. Một số thói quen phổ biến mà người ta vẫn giữ (hoặc muốn giữ) mà có thể để lại những hậu quả không mong muốn cũng sẽ được nhắc đến.

Không chỉ có thế, tác giả cũng đưa ra các giari pháp đơn giản mà bất cứ ai cũng có thể thực hiện, như bớt suy nghĩ về việc phải mua thực phẩm gắn nhãn “hữu cơ” hay “tự nhiên”, và thay vào đó là những vấn đề nghiêm trọng hơn như không tiêm vắc-xin, các sản phẩm hỗ trợ giảm cân và quảng cáo chế độ ăn chữa ung thư không cần điều trị. Và điều tuyệt vời nhất là cuốn sách dành cho tất cả mọi người, không chỉ những thanh niên đang ở độ tuổi dồi dào nhất về sức khỏe, mà cả người già và trẻ em.

Tối ưu sức khỏe dễ đạt được hơn mọi người nghĩ. Đây có thể không phải mục tiêu cố định, nhưng không có nghĩa là không thể tận hưởng quá trình đạt được nó.